در طی ماه مهر، فانتومهای نیروی هوایی با انجام صدها نوبت پرواز، عراقی ها را زمینگیر کردند. آنها این موفقیت را با پرداخت هزینه ای گزاف به دست آوردند؛ از دست رفتن تعداد زیادی خلبان و جنگنده!

یکی از آخرین ماموریت هایی که در مهرماه انجام شد، انجام عملیات پشتیبانی نزدیک  هوایی برای یگان زمینی درگیر با یک واحد زرهی در «جفیر» در نزدیکی اهواز توسط دو فروند F-4D از تیپ 71 شکاری بود. گفتنی است که این منطقه به دلیل داشتن تعداد قابل توجهی توپ پدافند هوایی بین خلبانان مشهور شده بود.

جنگنده های F-4D ساعت 20: 14 از مبدا پایگاه سوم شکاری همدان یاعلی گفتند! در توجیه کاملی که به خلبانان ارایه گردید، استتار کامل و پدافند فشرده و سنگین واحدهای عراقی به آنها گوشزد شد. با توجه به نزدیکی خطوط مقدم دوست و دشمن، بمباران باید با چنان دقتی صورت می گرفت که از تلفات خودی اجتناب می گردید. با نزدیک شدن به اهواز، رهبر دسته برای کسب سریع ارتفاع، یک صعود و گردش به راست شدید را در دستور کار قرار داد. شماره دو نیز به تقلید از شماره یک صعود کرده و سپس با دستور رهبر دسته، هر دو بر روی هدف بمبها را رها نمودند. همزمان با شیرجه فانتومها، توپهای پدافندی 23 و 57 میلیمتری به صورت متمرکز آتش گشودند. گلوله ها با رسیدن به ارتفاعات منفجر می شدند و با توجه به دقت حجم آتش توپ های 57 میلیمتری به سمت F-4D ، پرواضح بود که عراق از گونه راداری این توپ بهره می­گیرد.

رهبر دسته با شیرجه ای بمباران خود را تکمیل نموده و به سلامت گردش برای خروج از تیررس پدافند را آغاز کرد. فانتوم شماره 2 برای شناسایی کامل هدف که عبارت بود از دسته ای تانک محافظت شده توسط پدافند متمرکز،  گردشی 360 درجه، به همراه با یک صعود سریع انجام داد و بلافاصله با شیرجه ای حمله خود را آغاز نمود. دود و آتش حاصل از بمباران شماره 1، تا حدودی دید خلبان را کاهش داده بود اما وی هدف را به خوبی در دید داشت و با توپ 20 میلیمتری جنگنده اش دشمن را به خاک ذلت نشاند. یک بمباران دقیق همراه با گردش به راست شدید و صعود طبق برنامه، حسن ختامی بود بر یگان زرهی عراقی! کمتر از 5 ثانیه پس از آغاز گردش، ناگهان فانتوم شماره 2 با نمایش یک رفتار خارج از کنترل، صعود کرده و دماغه اش به چپ متمایل شد. بله! جنگنده F-4 از ناحیه زیر دم و بال چپ مورد اصابت گلوله پدافند قرار گرفته بود. پیشرانه غول پیکر J79 جنگنده دچار آتش سوزی شده و دود سیاه غلیظی از آن بیرون می آمد.

گردش به راست هنوز تکمیل نشده بود، به همین علت خلبان هر دو موتور را در حالت پس سوز قرار داد تا گردش تند خود را هرچه سریعتر به اتمام برساند. توپهای پدافند همچنان با قدرت در حال شلیک بودند و آسمان پر از تکه ابرهای سیاه بود. پس از خروج از مهلکه، خلبان پس سوز موتور چپ را خاموش کرد و موتور سمت راست را روی 85 درصد قدرت تنظیم نمود. در همین حال مشکل دیگری پیش آمد؛ فشار هیدرولیک به علت پاره شدن لوله های این سامانه و نشت روغن هیدرولیک به بیرون، کاملا از دست رفته بود. این نقص فنی سبب شد تا جنگنده به سمت چپ متمایل شود و در نتیجه تلاش زیادی می طلبید تا جنگنده به پرواز خود ادامه دهد. رهبر دسته بلافاصله خود را در قسمت پایین و پشت شماره 2 قرار داد تا برآورد خسارت کند. دم، بال چپ، در ارابه فرود سمت راست و تمام ناحیه زیرین جنگنده دچار خسارت شده بود. ضمن اینکه از بال چپ سوختب به گونه ای نشت می کرد که هر لحظه امکان داشت هواپیما دچار  آتش سوزی شود.

رهبر به شماره 2 پیشنهاد داد که با ورود به مرز، در هر باند اضطراری که مناسب بود فرود بیاید اما خلبان اصرار داشت که در نزدیکترین پایگاه هوایی بنشیند. نشت و کاهش شدید سوخت، مهمترین نگرانی خلبانان فانتوم شماره 2 بود.

حین نزدیکی به باند فرود پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول، خلبان متوجه شد که ارابه فرود اصلی به طور کامل باز نشده و لذا با به کارگیری دستورالعملهای اضطراری، این مشکل را حل نمود . پس از مدت کوتاهی، ارابه فرود  سمت چپ نیز پایین آمده و قفل شد. بلافاصله با تماس چرخهای جنگنده با زمین، لاستیک ارابه فرود سمت چپ ترکید و ارابه فرود سمت راست نیز که توسط پدافند دشمن دچار آسیب جدی گردیده بود به درون محفظه جمع شد. به همین علت، F-4 زخمی به سمت راست کشیده شده و از باند خارج گردید. خلبان سعی کرد تا به وسیله رانش موتور، مسیر حرکت جنگنده را در مسیر مستقیم نگه دارد اما تلاش وی بی فایده بود. در کوششی دوباره، خلبان چرخ جلو را به سمت چپ گرداند اما دیگر باند تمام شده بود! و فانتوم که تا حدود زیادی از سرعتش کاسته شده بود، در چمن جداکننده دو باند فرود پایگاه وحدتی متوقف شد.

پس از توقف، چرخ های ارابه فرود آتش گرفت که با حضور به موقع مقررات یگان آتش نشانی پایگاه، حریق مهار شد.

در بررسی های بعدی مشخص شد که به ارابه های فرود اصلی صدمه کلی وارد شده است. به دنبال آن، نفرات فنی، موتورها و دیگر قطعات سنگین جنگنده را از آن پیاده کردند و F-4D صدمه دیده توسط یک فروند شینوک CH-47C به سمت پایگاه مبدا حمل شد. پس از انجام چند ماه کار تعمیر و نگهداری بر روی این فانتوم، جنگنده دوباره بال گشود.

تا اواخر آبان 1359، نیروهای مسلح ایران نه تنها موفق به زمینگیر کردن عراقی ها شدند، بلکه حتی در مواردی بعثی ها را مجبور به عقب نشینی از خطوط مقدم خود نمودند. نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با هدف قراردادن تجهیزات، تسلیحات، منابع آذوقه و سوخت و پلهای مواصلاتی، زمان را برای سازماندهی مجدد و اصولی نیروی زمینی ارتش، به نفع خود نگه داشت. خطوط مقدم منسجمی تشکیل شد و از حرکت بیشتر بعثی ها به عمق خاک خوزستان و دیگر مناطق مرزی جلوگیری به عمل آمد؛ یکی از خلبانان در این باره توضیح می دهد: «در واقع تعداد بسیار معدودی در ایران از میزان جانفشانی های نیروی هوایی و هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران در طی ماههای ابتدایی جنگ آگاهند. من با افتخار می گویم که ما عراقی ها را در سال  اول جنگ در ساحل رود کارون متوقف کردیم. شهر راهبردی «اهواز» به دست نیروی زمینی ارتش و با کمک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با پشتیبانی بی دریغ و سنگین نیروی هوایی و هوانیروز از خطر سقوط نجات یافت. این در حالی بود که بعثی ها تا 12 کیلومتری این شهر پیشروی کرده بودند. نیروی هوایی و هوانیروز همچنین دست عراقی ها را از تصرف شهر «دزفول» و پایگاه هوایی کلیدی آن یعنی پایگاه چهارم شکاری کوتاه کردند. ناگفته نماند عراقی ها برای دستیابی به پایگاه وحدتی دزفول، توان نظامی بالایی را اختصاص دادند و با این اشتباه بزرگ هرگز نتوانستند برای سقوط اهواز عملیات عمده ای انجام دهند. نیروی هوایی در قطع پشتیبانی جبهه عراق، به خصوص در نقطه ورودی «قصر شیرین» که به طور بی وقفه تسلیحات و نفرات تازه نفس را وارد خطوط مقدم می­کرد نقش ماندگاری ایفا نمود؛ ارتش عراق به زودی متوجه شد که در ایران کسی آماده خوش آمدگویی به آنان نیست!

 

با صف آرایی نیروهای مسلح ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروهای مردمی در برابر ارتش بعث عراق، با شروع آذرماه 1359، پیشروی نیروهای صدام متوقف شد و نیروهای خودی فرصت تدارک یک ضد حمله وسیع را پیدا کردند. نیروی هوایی ارتش  جمهوری اسلامی ایران در همین راستا با افزایش تصاعدی ماموریت های تهاجمی برون مرزی خود، یکسره کردن کار نیروی دریایی عراق را که مزاحمت های زیادی برای نیروهای خودی و کشتی های فعال در خلیج همیشه فارس ایجاد می کرد، در دستور کار قرار داد. نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با کمک و حمایت گسترده و همه جانبه نیروی هوایی، عملیاتی را آغاز نمود. این عملیات که بعدها به «حماسه مروارید» شهرت یافت، در دهانه شمالی خلیج فارس و در کنار دو سکوی نفتی «البکر» و «الامیه» به وقوع پیوست . این حماسه با حضور غرورانگیز تکاوران هوابرد، تفنگداران دریایی، رزمناوهای نیروی دریایی و فانتومهای بوشهری، در تاریخ نبردهای دریایی بسیار موفق ارتش ایران به ثبت رسید. فانتومها در مروارید باز هم شگفتی آفریدند و در کنار انهدام سه فروند میگ MiG-23 ، بیشتر از 12 ناوچه اژدر انداز و موشک انداز «اوزا» را به وسیله موشک های  هدایت تلویزیونی قدرتمند AGM-65A «ماوریک» غرق نمودند. متاسفانه یک فروند F-4 به هدایت شهدای عالیقدر ستوان یکم خلبان «حسن مفتخری» و ستوان دوم خلبان «محمد کاظم روستا» در روز هشتم آذرماه در آبهای گرم خلیج همیشه فارس آرام گرفت.

طراحان عملیات نیروی هوایی، آذرماه را صرف آماده کردن «طرح حمله بزرگ به دشمن» نمودند، اگرچه خارج نمودن پایگاههای نیروی هوایی عراق از رده عملیاتی را همچنان در دستور کار داشتند. یکی از همین عملیاتها که از مبدا پایگاه هوایی نوژه «همدان» آغاز شد، توسط چهار فروند F-4E صورت گرفت. در این عملیات بمباران یک استادیوم ورزشی مورد استفاده هوانیروز عراق برای استقرار تعدادی بالگرد بود، رهبری دسته دوم به عهده سروان خلبان «محمدیوسف احمد بیگی» گذاشته شد. احمد بیگی که در آغاز انقلاب در پایگاه نهم شکاری بندرعباس خدمت می کرد، با آغاز قائله کردستان، براساس نظر فرماندهان به همدان منتقل شده و تا اواخر آذر ماه ماموریت های برون مرزی موفقی را نیز به انجام رسانده بود.

با رسیدن خورشید به وسط آسمان، چهار فروند فانتوم به رهبری سروان خلبان «ایرج عصاره» که به تازگی از بندرعباس وارد همدان شده بود، رعد آسا قلب آسمان را شکافتند. هدایت فانتوم شماره چهار که در بال احمدبیگی پرواز می کرد را سروان خلبان «اصغر رضوانی» به عهده داشت. این هشت خلبان سوار بر چهار فروند فانتوم، به میزان قابل توجهی، بمب­های خوشه ای BL755 و بمب سقوط آزاد MK82 ، Snakeye حمل می­کردند.

بیش از انجام عملیات و هنگام ریختن طرح حمله، اختلاف نظری بین خلبانان شرکت کننده به وجود آمد. عصاره به عنوان رهبر عملیات می گفت: «دسته دوم برای جلوگیری از درهم ریختگی برفراز هدف و برخورد با یکدیگر، باید 15 دقیقه پس از دسته اول به سمت هدف پرواز کرده و بمباران خود را صورت دهند. احمد بیگی نیز در توجیه نظرات خود می گفت: «اگر ما با هر تاخیر زمانی بر روی هدف ظاهر شویم، پدافند عراق با حمله دسته اول هوشیار شده و احتمال مورد اصابت قرار گرفتن دسته دوم که ما هستیم بسیار بالا می رود». به همین دلیل پیشنهاد داد برای افزایش انعطاف پذیری عملیاتی، فقط دو فروند F-4 عازم ماموریت شوند. با این  حال عصاره بر چهار فروندی بودن عملیات پافشاری می کرد. طرح عملیات براساس دستور رهبر دسته چیده شد و چهار فروند فانتوم سر ساعت، در سکوت مطلق رادیویی، با پرواز در ارتفاع پست و حفظ آرایش جنگی، باند پرواز را ترک گفتند. جنگنده ها از لابه لای کوهستانهای سربه فلک کشیده و باشکوه غرب کشور عبور کرده، پاسگاههای مرزی را پشت سر گذاشتند و دقایقی بعد، غرش موتورهایشان را به گوش ساکنان سرزمین عراق رساندند! در یک لحظه، رهبر دسته کمی از مسیر منحرف شد که بلافاصله احمد بیگی با شکستن سکوت رادیویی، وی را به سمت مسیر صحیح هدایت کرد. ترکیب چهار فروندی فانتومها در این لحظه حدود 70 پا از سطح زمین ارتفاع داشت. پس از طی حدود 25 کیلومتر در عمق خاک عراق، دسته چهارم فروندی به نخستین نقطه نشانه زمینی خود رسید. با آغاز گردش به سمت هدف، احمد بیگی گروهی از وسایط نقلیه نظامی و تعدادی ماشین آلات راهسازی را درست مقابل خود دید. بلافاصله تصمیم گرفت که بمبی را بر سر آنها رها کرده و سپس با فعال کردن دوربین دماغه، از نوع فعالیت آنها اطلاعات شناسایی دقیقی کسب کند. به سرعت کلید پرتاب یک بمب MK82 را فشار داده و انفجار مهیب تمامی ماشین آلات را مشاهده نمود. بالافاصله پس از انفجار، کمک خلبان جنگنده، سروان خلبان «ایوب حسین نژادی» به خلبان احمد بیگی اطلاع داد که تمامی بمبهای زیر هواپیما بر روی هدف رها شده است. احمد بیگی با شک و تردید نشانگر وضعیت مهمات را بررسی کرد و متوجه شد که اشتباها تمامی بمبها بر روی ماشین آلات فرود آمده اند. در لحظات اولیه تصمیم گرفت که همچنان همپای سه فروند دیگر به سمت هدف اصلی رفته و با توپ، بالگردهای عراقی را مورد عنایت قرار دهد اما پس از کمی تحلیل متوجه شد که باید فشنگ های خود را برای هر گونه درگیری هوا به هوای احتمالی پیش خود نگه دارد.

همین که تصمیم گرفت تا نظر خود را با دیگران در میان بگذارد، ناگهان اصابت تعدادی گلوله توپ پدافند هوایی به زیر شکم جنگنده را احساس کرد. هواپیما تکان سختی خورد و پس از مدت کوتاهی از ناحیه انتهایی چپ، مورد اصابت موشک سام قرار گرفت. فانتوم احمدبیگی حرکات نوسانی­اش را به بالا و پایین آغاز نمود و در حالی که خلبان تمام تلاش خود را برای مهار این اسب سرکش به کار می بست، دومین موشک، سام سمت راست جنگنده را نیز متلاشی کرد. حالا دیگر فانتوم شماره سه با یک زاویه شدید، صعود خود را آغاز کرده بود. این حرکات تند جنگنده که فشار جی بسیار بالایی را نیز در پی داشت، سبب سیاهی رفتن چشم خلبانان شد. جنگنده دچار آنچنان جراحات عمیقی شده بود که انجام هر گونه حرکتی از آن بعید نبود. با آغاز یک شیرجه 80 درجه ای به سمت زمین، احمد بیگی حواس خود را به دست آورد و تلاش کرد مرکبش را آرام کند. در همین لحظه فشار کابین خلبان نیز ناگهان از دست رفت. در چنین مواقعی صدایی شبیه به ریختن آب بر روی آتش توسط حس شنوایی احساس می شود. خلبان هرچه تلاش نمود تا هواپیما را از حالت شیرجه خارج کند، موفق نشد. در حالی که تمامی راهکارها برای کنترل جنگنده بی نتیجه مانده بود، هر دو خلبان تصمیم به خروج اضطرای گرفتند. با کشیدن دسته خروج اضطراری، پرنده آهنین بال را ترک کرده و خود را به دست تقدیر سپردند. پس از آنکه چتر احمد بیگی باز شد، وی صدای زوزه گلوله هایی که از کنارش رد می شد را شنید. فرود وی بر روی زمین بسیار شدید بود به طوریکه دست راستش به سختی آسیب دید. بلافاصله دو افسر عراقی بر بالای سر وی حاضر شدند و در حالی که اسلحه کلاشینکف دردست داشتند، به زبان انگلیسی می گفتند: «بلندشو!»

احمدبیگی سر خود را چرخاند و لاشه در حال سوختن فانتومش را که لحظاتی پیش قلمرو صدامیان را در می نوردید مشاهده کرد و حزن خاصی به وی دست داد. چندصد متر آن­طرفتر، بقیه لاشه هواپیما به همراه چتر نجات حسین نژادی که بر روی زمین پهن شده بود به چشم می خورد. او فکر می کرد حسین نژادی به شهادت رسیده، ولی با تعجب مشاهده کرد تعدادی از سربازان عراقی در حال کتک زدن حسین نژادی هستند. افسران ، حسین نژادی را از دست سربازان بیرون کشیدند و به همراه احمد بیگی به پاسگاه فرماندهی منطقه منتقل کردند.

 

 

 

ادامه دارد...

 

 

نظر شما

 

Copyright © 2010 Ganjejang.com